vrijdag 1 april 2011

Boekenclub 'De Muiderkring'

Soms kom je eigenaardigheden tegen die moeilijk te rijmen zijn. Volgens Wikipedia is de boekenclub ‘De Muiderkring’ opgericht in 1948 door 5 uitgevers, de Amsterdamsche Boek- en Courantmaatschappij, van Kampen en Zoon, Leopold, Meulenhoff en Querido. Advertenties in kranten en een brief van Willem Elsschot (klik op afbeelding) lijken dit te bevestigen. De boekenclub was geen succes en na de uitgave van 5 boeken waaronder het boek 'Adriaan Brouwer' van Felix Timmermans, sterft het initiatief een stille dood.

In een interview met Hervormd Nederland (10-05-1986) van Trudy Telderman en Paul de Coninck vertelt auteur Max Dendermonde (1919-1986) dat er in 1941 of 1942 al een boekenclub “De Muiderkring” bestond: “.. ik ging naar Amsterdam en kwam bij de uitgeverij Querido terecht. Querido had een aantal joden in dienst genomen die niet meer hij de Arbeiderspers mochten werken. Die mensen gingen met boeken colporteren in het kader van de door Querido opgerichte boekenclub 'De [Muiderkring]'. Voor die boekenclub hadden ze auteurs nodig. Nadat ze mijn gedichten en korte verhalen hadden gelezen, huurden ze mij voor honderd gulden per maand in. Ik had nog nooit een boek geschreven. Ik was de eerste auteur die van de pen kon gaan leven nadat hij van school kwam. Dat was een prachtige start. In dat eerste jaar bij Querido schreef ik een aantal gedichtenbundels en een grote roman die niet werd gepubliceerd, omdat hij niet door de censuur van de Duitsers kwam. Ik schreef ook een novelle, 'Bruin, rood en groen' [1942], en een aardige, kleine roman, 'God in de toren' [1942], bijzonder voor die tijd omdat er revolutionair over God werd schreven.”
Het is Dendermondes eerste baan en hij kan zijn jeugddroom van schrijver in vervulling laten gaan. Genoeg reden om aan te nemen dat Dendermonde het bij het rechte eind heeft dat er een boekenclub 'De Muiderkring' heeft bestaan want in zoiets vergis je je toch niet.

In het boek ‘Querido van 1915 tot 1990 : een uitgeverij’ is over de boekenclub De Muiderkring beginjaren veertig en in 1948 niets te vinden. Emanuel Querido trad op 23 juli 1940 af als directeur maar het uitgeversvak werd voortgezet door anderen. Tijdens de oorlogsjaren werd het fonds gekortwiekt door de bezetter maar het uitgeversconcern bleef tot 1943 boeken uitgeven.

Er zijn sporen te vinden van de boekenclub ‘De Muiderkring’ niet te verwarren met de Bussumse uitgeverij Muiderkring die boeken uitgeeft over elektronica en radio’s.

Onze Nationale catalogus geraadpleegd, van 1941 tot 1942 was er het tijdschrift De Muiderkring: De Muiderkring : maandelijks huisorgaan voor de intekenaren op De Muiderkring Jaar: 1941-1942 Nummering: Jrg. 1 (1941) - jrg. 2, nr. 1 (1941) Uitgever: Amsterdam Annotatie: Ill Verschijnt 1× per maand Niet verder verschenen.
Is dit de uitgave waaraan Dendermonde meewerkte?

In 1944 verschijnt bij uitgeverij de Muiderkring onderstaand boek dat in 1948 opnieuw wordt uitgegeven door de gelijknamige Amsterdamse uitgever De Muiderkring.
Titel:
Adriaan Brouwer / Felix Timmermans Auteur: Felix Maximiliaan Leopold Timmermans (1886-1947) Jaar: [1944] Uitgever: Amsterdam : De Muiderkring Omvang: 235 p Formaat: 21 cm

In 1944 verschijnt bij uitgeverij van Kampen:
Titel: Adriaan Brouwer / [door] Felix TimmermansAuteur: Felix Maximiliaan Leopold Timmermans (1886-1947) Jaar: [1944]Uitgever: Amsterdam : P. N. van Kampen Omvang: 235 p Formaat: 21 cm

Beide uitgaven van 1944 lijken identiek. Een advertentie in de Leidsche Krant licht een tipje van de sluier (zie afbeelding). Hier wordt gedoeld op het eerdere initiatief van Emanuel Querido dat geliquideerd werd evenals Querido zelf die op 23 juli 1943 in een concentratiekamp stierf maar zijn initiatief werd voortgezet.

Zowel de uitgave van 1944 van de uitgever De Muiderkring en de uitgave van de boekenclub uit 1948 zijn een eerbetoon aan Emauel Querido. De uitgave van De Muiderkring kan niet van Querido zijn.. Die stopte immers met het uitgeven in 1943. Hoogstwaarschijnlijk is dit boek een uitgave van Van Kampen.

Onderstaande titels zijn uitgekomen bij de Muiderkring (in 1948) en aan te vragen via de Overijsselcatalogus.
Johan Fabricius / Eiland der demonen
Felix Timmermans / Adriaan Brouwer
Jo Boer / Beeld en spiegelbeeld
Albert Helman / Afdaling in de vulkaan
Aar van de Werfhorst / De eenzame

0 reacties:

Een reactie plaatsen