Iris Murdoch (1919-1999)

Nederland Leest dit jaar het boek De grote zaal van Jacoba van Velde. Het gaat over de laatste levensdagen van een oude vrouw in een verzorgingstehuis. In het kader van het thema ouder vertonen verschillende bibliotheken de film Iris. Deze film geeft een portret van de schrijfster-filosofe Iris Murdoch, van haar studententijd tot en met haar gevecht tegen het mentale aftakelingsproces als gevolg van de ziekte van Alzheimer . De film is gebaseerd op de twee boeken die haar man John Bayley over haar schreef. De boektitels zijn: Eligie voor Iris en Iris en haar wereld, aanraders voor iedereen die iets wil lezen over hoe het is om met een partner te leven die Alzheimer heeft. Romans van Iris Murdoch zijn bijvoorbeeld Nonnen en soldaten en De zee, de zee. Dit boek gaat over een gepensioneerde regisseur die zich op het platteland terugtrekt. Daar ontmoet hij zijn eerste liefde, van wie hij zijn hele leven is blijven dromen en die zich zonder een spoor achter te laten uit zijn leven heeft teruggetrokken. Zijn verlangen naar haar laait weer op, wat tot noodlottige verwikkelingen leidt. De boeken van Iris Murdoch zijn nog steeds te leen, vraag ze aan via de  bibliotheek.

Verboden voor katholieken

Foto: Jan Cremer
Grote schrijvers als Hella Haase, Hugo Claus, W.F. Hermans en Simon Vestdijk zijn lange tijd verboden geweest voor het katholieke volksdeel van het land. Een lange lijst van verboden lectuur, aldus cultuurwetenschapper Cecile van Eijden-Andriessen, die deze week aan de Universiteit van Tilburg promoveert op een onderzoek naar de recensiedienst.
Het corps van recensenten, dat bestond uit geestelijken én leken, beoordeelde onder andere romans, dichtbundels en jeugdlectuur. Voor die beoordeling hanteerden zij een kwalificatiesysteem met cijfers van I tot en met V. Daarbij stond I voor verboden lectuur, II voor streng voorbehouden lectuur, III voor voorbehouden lectuur, IV voor lectuur voor volwassenen alleen, IV-V voor lectuur ook voor de rijpere jeugd, en V voor lectuur voor allen.Op de lijst van verboden lectuur (I) kwamen onder andere De Tranen der Acacia’s van W.F. Hermans, Het land van Herkomst van E. du Perron, Ik Jan Cremer van Jan Cremer, De Metsiers van Hugo Claus en Op Afbetaling van Simon Vestdijk. Een Roos van Vlees van Jan Wolkers uit 1964 kreeg een II beoordeling en Cider voor Arme Mensen van Hella Haasse uit 1960 het cijfer III.De recensenten toetsten de lectuur op zedelijkheid, religiositeit en complexiteit. Boeken die de 'eeuwige' schoonheid van God en de zedelijke orde geweld aandeden, pleegden verraad. Zo werd Cider voor Arme Mensen, met als thema overspel, beoordeeld als ‘a-godsdienstig, humanistisch, merkwaardig en slechts geschikt voor ontwikkelde, rijpe romanlezers.’ Deze boeken zijn slechts een beetje vergeten, want ze zijn nog steeds te leen via de bibliotheek. Vraag ze aan via de bibliotheek.

Literatuur uit Zuid-Amerika

De toekenning van de Nobelprijs voor de literatuur aan Mario Vargas Llosa is een goede gelegenheid om de aandacht te richten op de Zuid-Amerikaanse literatuur. De belangstelling hiervoor leek de afgelopen jaren minder. Uitgeverij Meulenhoff heeft altijd veel aandacht gehad voor schrijvers van dit continent. Zij hebben momenteel een speciale serie Literatura Latina met auteurs zoals Garcia Marquez en Julio Cortazar. Op Literatuurplein staat een uitgebreide lijst met romans die zich afspelen in Zuid- Amerika (zoeken per land is mogelijk) en veelal geschreven zijn door auteurs uit deze landen. Maarten Steenmeijer schreef het boek Moderne Spaanse en Spaans-Amerikaanse literatuur. Het is een gids voor iedereen die meer wil weten over de moderne literatuur uit Spanje en Spaans-Amerika. Vraag de boeken van Vargas Llosa en over en van andere Zuid-Amerikaanse auteurs aan via de  bibliotheek.